محمد رضا نیک نژاد
روزنامه اعنماد ، دوشنبه ، 28 بهمن 1392، جامعه
در
تاريخ 26 بهمن ماه ،جناب آقاي «عباس زرگر»، وكيل پايه يك دادگستري، در
روزنامه اعتماد و در ياداشتي به نام «آموزش به زبان مادري يا آموزش زبان
مادري؟» به نقد نوشتهيي از بنده، به نام «آموزش به زبان مادري، آري يا
نه؟» پرداختند. بخشي از نقد ايشان بجا و البته برآمده از ناروشني موضوع
آموزش (به) زبان مادري بوده و بخشهايي از آن نيز درخور پاسخگويي است.
پيش
از هر چيز از جناب زرگر به خاطر توجه و پيگيري موضوع و از دست اندركاران
روزنامه ارزشمند اعتماد كه با فراهم كردن بستر مناسب، زمينه گفتوگو و نقد
چنين جستارهايي را پديد ميآورند و به ژرفا بخشي و نهادينه كردن آن ياري
ميرساند، سپاسگزارم. اما درباره ياداشت مورد گفتوگو:
1-
نويسنده در بخشي از نقدش به يادداشت من مينويسد: «ظاهرا نويسنده مقاله نه
از روي تعمد و قصد بلكه از سر بيتوجهي و سهو، ميان دو مقوله «آموزش به
زبان مادري» و «آموزش زبان مادري» تمايز قايل نشده و با خلط دو مبحث از
دولت جديد خواسته بود به وعدههاي انتخاباتي خود در زمينه اقوام پايبند و
متعهد باشد.» در پاسخ به اين خرده ميتوان گفت منتقد بيتوجه به درونمايه
يادداشت من، تنها آنچه را كه ميخواسته برداشت كرده و رد شده است. در
ياداشت بنده به روشني بر «دوران گذار» براي آموزش هم ميهناني كه پيش از
دبستان به زباني به جز فارسي سخن ميگويند تاكيد شده است. به اين معني كه
اينجانب با آموزش به زبان مادري تنها در سالهاي نخست آموزش همراه و همدل
است.
جناب
زرگر! من نيز چون شما بر اين باورم كه گوناگوني فراوان زباني و فرهنگي در
كشور، حتي «آموزش زبان مادري» را نيز دشوار كرده است، چه برسد به «آموزش به
زبان مادري»! اما ميپذيرم در بخشهايي از يادداشتم، آموزش به زبان مادري
با آموزش زبان مادري جابهجا شده يا در جاي درستي قرار نگرفته است. قانون
اساسي بر آموزش زبان مادري و ادبيات آن پاي فشرده و اين كنش نه تنها براي
ماندگاري و گسترش خرده فرهنگهاي درون مرزهاي كشور نياز است، بلكه حق همه
اقوام در سراسر كشور است كه با آموزش زبان مادري پاسدار جانمايههاي فرهنگي
خويش باشند.
2-
در بخشي از نقد ميخوانيم كه: «نكته حايز اهميت ديگر ادعاي اينكه آموزش به
زبان فارسي موجب افت تحصيلي در دانشآموزان ميشود كه زبان مادري آنها
غيرفارسي است فاقد هرگونه دليل، برهان و آمار واقعي است. به عبارت ديگر
بدون انجام مطالعات كارشناسانه و ميداني اين ادعا تنها ادعايي است بدون
دليل و پشتوانه و گزاف.» جناب زرگر در اين بخش از يادداشت خويش ، افزون بر
از كف دادن صبر به گسترهيي گام نهادهاند كه گويا چندان تجربهيي در آن
ندارند. اگر ايشان هم- مانند نگارنده- سالهايي از عمرشان را در مناطقي درس
ميدادند كه دستكم داراي گويشهاي ديگري غير از زبان فارسي است، در
مييافتند كه خو گرفتن دانشآموزان با زبان فارسي و آموختن دورنمايههاي
آموزشي به اين زبان، يكي از دشواريهاي آموزش در اين مناطق است. در اين
مناطق و به ويژه در دبستان، امكان آموزش براي آموزگاران غيربومي فراهم
نيست و تا آموزگار همزبان با دانشآموزانش نباشد، پيشرفت آموزشي بيمعني
است و تلاشهاي آموزشي آب در هاون كوفتن. جناب وكيل، اين كار نياز به آمار
كنكوريها ندارد، بلكه نيازمند رفتن به اين مناطق و سر و كله زدن با
دانشآموزان آنجاست.
از
اين گذشته، همچنان كه در ياداشت پيشين نيز اشاره شده است در سند تحول
بنيادين آموزش و پرورش ميخوانيم: «براي حمايت از يادگيري كودكان متعلق به
اقوام غيرفارس زبان ايراني و برخورداري آنان از فرصت برابر يادگيري و رشد،
نظام برنامه درسي بايد يك دوره تعريف شده «انتقال» از زبان مادري به چرخه
زبان رسمي (فارسي) را در كانون توجه قرار دهد. ويژگيهاي فرهنگي و زباني
مناطق مختلف در برنامههاي درسي اين دوره محوريت خواهد داشت.» سند تحول
بنيادين- به گفته دست اندركارانش- در مدت هشت سال و با به كارگيري 500 تن
از كارشناس آموزشي و پرورشي تهيه شده است. شايد مهمترين دليل براي وجود
دشواري در فرآيند آموزش در مناطق غير فارسي زبان، اين بخش از سند تحول
بنيادين باشد.
3-
بخشهاي ديگر ياداشت يادشده، چندان پيوندي با نوشته اين جانب ندارد، اين
قلم بر اين باور است كه اجراي طرح «آموزش به زبان مادري» در همه پايههاي
آموزشي نه لازم و نه ممكن است. اما بيگمان دوران گذار «آموزش به زبان
مادري» براي آموزشي كاراتر و راهيابي بهينه به دوران بالاتر آموزش، براي
دانشآموزان سالهاي نخست دبستان، ضروري و امكانپذير بوده و دولت تدبير و
اميد بايد در اين راستا با برنامهريزيهاي درست و دقيق به وعدههاي خويش
عمل كند.
معلم
*
سخن معلم محلی برای بیان دیدگاه های مختلف در حوزه آموزش و پرورش است و
انتشار آن ها در این تارنما الزاما به معنای تایید آن ها نیست .
هر گونه نقل مطالب و اخبار فقط با ذکر دقیق منبع مجاز است .
هر گونه نقل مطالب و اخبار فقط با ذکر دقیق منبع مجاز است .
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر