حسین سنجری
در مديريتهاي سنتي بر دستگاه تعليم و تربيت سه نوع از انواع مديريت بيشتر تجلي و ظهور دارند.
1- مديريت باشگاهي يا مديريت انسانيمحور: در اين نوع مديريت، مدير مدرسه يا سازمان اداري داراي روابط انساني بسيار موفق است. نقش رهبري در مديريت بيشتر بروز و ظهور دارد و اعظم قريب به اتفاق پرسنل رضايت كامل از مدير خود دارند. مدير حتي نسبت به مسائل و مشكلات شخصي كارمندانش حساسيت دارد و عموما از هر نوع مساعدت به پرسنل خود دريغ نميكند. ممكن است معلمي يا پرسنلي چند روز غيبت داشته باشد، خيالش راحت است كه مدير وقعي نمينهد و تذكري نخواهد داد. اين گونه مدارس يا سازمانها نهادهاي غيرمنظم هستند كه بعضاً به سمت هرج و مرج پيش ميروند. مسووليتپذيري پرسنل در چنين مدارسي به حداقل ميرسد و به تدريج اين بينظمي سمت و سويش متوجه دانشآموزان ميشود. دانشآموزي كه شاهد بيتفاوتي مدير و معلم خود است، خودش نيز اعتنايي به نظم نخواهد كرد و كمكم هارموني فعاليتهاي مدرسه به هم ميخورد. پرسنل اداري مدرسه نيز در نظام اداري خود بينظم ميشوند. مديريت باشگاهي شايد در مدارس پسرانه بيشتر جلوه كند.
2- مديريت بخشنامهيي يا بخشنامه محور مديريتي است كه پيوسته مدير آن دغدغه دارد زيرا كه پايبندي كامل به اجراي دستورالعملها و بخشنامهها و آيين نامهها و قوانين دارد. بسيار علاقهمند و معتقد به اجراي بند بند بخشنامههاست و چيزي به جز بخشنامه را به رسميت نميشناسد. همهچيز را در آيينه بخشنامهها ميبيند. نسبت به تاخير چند دقيقهيي معلمان حساس است و تذكرات جدي ميدهد. عموما منتقد عملكرد معلمانش است و در جلسات استرس زيادي به پرسنل خود وارد ميكند و در جلسات او هميشه مباحثه و مجادله وجود دارد. گاهي برخورد فيزيكي و درگيريهايي بين پرسنل و مجموعه مديريتي صورت ميگيرد. معلمان و پرسنل معمولا نسبت به تاخير در ورود به مدرسه و موارد مشابه حساسيت ويژهيي دارند و با مديريت كمترين رابطه عاطفي دارند. در چنين شرايطي آدمهايي كه معمولا ويژگيهاي چاپلوسانه دارند بيشتر خود را نشان ميدهند و مدير به چنين رفتارهايي توجه ميكند و سخن چينيهايي را كه در نزد او از ديگران ميشود را دوست دارد. گاهي مدير جهت تسلط بر اوضاع مدرسه از تكنولوژي مدار بسته و... استفاده ميكند و بيشتر مواقع در توهم توطئه به سر ميبرد. فاصله فكري عاطفي بين پرسنل و مدير هر روز عمق بيشتري پيدا ميكند. پرسنل عموما تصور ميكنند كه مدير متكبر و خودمحور و نوع مديريت ديكتاتوري است. سرفصلهاي مالي كاملا ضابطهمند ميشود و مدير حساس است كه مبادا ريالي از سرفصلي در سرفصل ديگر هزينه شود. نظام اداري مدرسه خوب است اما معلمان بعضا از لج و لجبازي با مدير در كلاسها تدريس مفيد نميكنند و سعي ميكنند به گونهيي مستقيم يا غيرمستقيم با رفتارهاي مدير تقابل داشته باشند. معلمان احساس خوبي ندارند. اين شيوه مديريتي به طور نسبي در مدارس دخترانه بيشتر حاكم است. البته در مدارس دخترانه نيز تبعيت و همراهي پرسنل بيشتر است و تا حدودي اين نوع رفتارهاي مديريتي را عادي ميدانند. اما در مدارس پسرانه به ويژه در مقطع متوسطه اطاعتپذيري كمتري دارند و در چنين اوضاعي رفتارهاي كارشكنانه و تقابلجويانه بيشتر است. مدير در امتحانات برنامه مراقبت نميدهد و معتقد به حضور دبيران طبق برنامه ساعات حضور در مدرسه است و اعتقاد دارد تصحيح اوراق بايد در محل آموزشگاه صورت گيرد.
3- مديريت اعتدالگرايانه و خردورزانه: در اين نوع مديريت به همهچيز سياه يا سفيد نگاه نميشود. تعادل و ميانه روي در رفتارهاي اداري و انساني وجود دارد. مديريت نسبت به حضور به موقع و نظم معلمان از كورنومتر استفاده نميكند اما بيخيال و بيمسووليت نيز نيست. لذا در نظام اداري مدرسه حساسيت خود را با رفتارهاي انسانگرايانه اعمال ميكند. نسبت به معلمان پيشكسوت احترام ويژهيي قايل است بعضا رفتارهاي اقتدارگرايانه دارد اما اقتدار توام با اخلاق. گاهي تذكر جدي ميدهد، نظام اداري مدرسه خوب است، نسبت به غيبتهاي موجه همكاران و دانشآموزان سهلگير و اما نسبت به غيبتهاي غيرموجه سختگير است. گاهي دقايق طولاني جهت توجيه همكاري تخصيص ميدهد و نقاط ضعف و قوت افراد را در فضاي صميمانه ارائه ميكند. در جلسات به صورت مستقيم از يك فرد انتقاد نميكند. فضاي عمومي مدرسه مثبت و تعامل معلمان خوب است، بخشنامه برايش وحي مُنزل نيست البته همهچيز نيز روابط انساني مطلق نيست. عملكرد بينابين مديريت بخشنامهيي و مديريت پرسنل محور دارد. هر بخشنامهيي يا برنامهيي از جانب اداره را فصل الخطاب نميداند. در هزينه كردها دقت لازم را دارد و هارموني مالي را رعايت ميكند. معلمان مستحق معمولا تشويق ميشوند نه معلمان خاص. اگر هارموني فردگرايانه و اعتدال گرايانه به رفتار مديران مستولي شود و بستر و زمينههاي تحول فراهم شود در چنين شرايطي است كه سازمان يا مدرسه يا محيط اداري، محيط كار و تلاش و كوشش ميشود. اين شيوه مديريت هم در مدارس دخترانه و هم در مدارس پسرانه به وفور وجود دارد.
* سخن معلم محلی برای بیان دیدگاه های مختلف در حوزه آموزش و پرورش است و انتشار آن ها در این تارنما الزاما به معنای تایید آن ها نیست .
هر گونه نقل مطالب و اخبار فقط با ذکر دقیق منبع مجاز است.
هر گونه نقل مطالب و اخبار فقط با ذکر دقیق منبع مجاز است.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر