دکتر عزیز الله بابلی بهمئی
مشاور و مدرس خانواده و مسئول طرح و برنامه ریزی سازمان معلمان منطقه 11 تهران
به راهنمایی: دکتر اجتهادی معاونت پژوهشی دانشگاه فرهنگیان
این نسل بیان می کنند که نسل قدیم : "کهنه اندیش ، تفکر سنتی ، خرافه پرست ، درک درستی از جامعه ندارند ، کم سوادند ، با فن آوری روز آشنایی ندارند ، به تفریح و تنوع توجهی ندارند و انتظار دارند جوانان مثل قدیسان عمل کنند و آنان را به لاابالی گری متهم می کنند و نسل خودشان را نسلی آزاد اندیش ، باهوش ، کنجکاو ، نوآور ، معترض ، هنجارشکن و آماده پذیرش تغییر و تکنولوژ ی "می شناسند ...
ادامه بخش اول :
ج ) چه باید کرد ؟( راه کارهای عملی برای مواجه با گسست نسل ها )
-مخاطب شناسی ؛ وقتی ما قصد داریم تاثیر تربیتی بگذاریم ، باید فرد مقابل را خوب بشناسیم ، تعبیری از نبی مکرم اسلام (ص)وجود دارد که " کسی که بدون شناخت و آگاهی نسبت به انجام کاری اقدام کند میزان فساد و تخریبی که باعث می شود بیشتر است از میزان اصلاحی که بوجود می آورد "
شرط موفقیت در هر کاری دارا بودن دانش حرفه ای است ، بنابراین کسانی که قصد اصلاح و تربیت نسل حاضر را دارند باید متخصصان صبور و مخاطب شناسی باشند .
ژان ژاک روسو بیان می کند : " جریان تربیت باید مبتنی بر شناخت مخاطب باشد والا هر چه جلوتر برویم گمراه تر می شویم " .
-ملزومات درک و دریافت را داشته باشیم ، شامل موارد زیر :
1- درایت و پژوهش به جای روایت و گرایش
2- تحقیق و تحلیل به جای تقلید و تجلیل
3- نقد و انتقاد به جای نقل و انتقال
4- انفتاح باب عقل و انتخاب عقیده
1- درایت و پژوهش به جای روایت و گرایش
2- تحقیق و تحلیل به جای تقلید و تجلیل
3- نقد و انتقاد به جای نقل و انتقال
4- انفتاح باب عقل و انتخاب عقیده
-
نهادهای انتقال ارزش ها و هنجارها به نسل جدید را بشناسیم و به آنها توصیه
نمائیم هماهنگ باشند ( اصل هماهنگی عاملان تربیتی را رعایت نمائیم ) . این
نهادها عبارتند از :
1- نهاد خانواده
2- نهاد آموزش و پرورش
3- رسانه های ارتباط جمعی ،محصولات فرهنگی و انواع آن
4- گروه همسالان
5- گروه مرجع
6- نهادهای مدنی
7- نهادهای مذهبی
1- نهاد خانواده
2- نهاد آموزش و پرورش
3- رسانه های ارتباط جمعی ،محصولات فرهنگی و انواع آن
4- گروه همسالان
5- گروه مرجع
6- نهادهای مدنی
7- نهادهای مذهبی
-موانع برقراری پیوند نسلی را بشناسیم و در این مورد آسیب شناسی نماییم :
1- جهانی شدن فرهنگ تکنولوژیکی غرب
2- شتاب و سرعت تحولات
3- ایجاد پایگاه های اطلاع رسانی جدید
4- مشکلات معیشتی و اشتغالات فکری اهل فرهنگ و هنر
1- جهانی شدن فرهنگ تکنولوژیکی غرب
2- شتاب و سرعت تحولات
3- ایجاد پایگاه های اطلاع رسانی جدید
4- مشکلات معیشتی و اشتغالات فکری اهل فرهنگ و هنر
-در
بحث مخاطب شناسی به صورت ویژه ، توجه به ویژگی های نسل جدید ( نسل سوم ) و
ویژگی های فرهنگی و اجتماعی نسل قدیم و جدید را تحلیل و تفسیر نمایند و آن
گاه تصمیم گیری تربیتی شود ، ویژگی های نسل جدید عبارتند از :
1- باهوش بودن ( هوش اضافی که دارند باعث می شود نسل های قبل از خود را نقد کنند)
2- فرهنگ گفتگو و گفتمان را ترجیح می دهند ، طرفدار دیالوگ نه مونولوگ هستند ( گوش دادن فعال و سکوت لازمه ی گفتگوی خوب و دو طرفه)
3- کنترل درونی را ترجیح می دهند ، معتقد به کنترل بیرونی نیستند .
4- نوعی نسبی گرایی را قائل هستند ، نسل قدیم مطلق گرا هستند
5- ویژگی دیگر آنها رک بودن و صریح بودن آنهاست
6- تجربه گرا هستند
7- همه چیز را از عقل ومنطق می خواهند.
1- باهوش بودن ( هوش اضافی که دارند باعث می شود نسل های قبل از خود را نقد کنند)
2- فرهنگ گفتگو و گفتمان را ترجیح می دهند ، طرفدار دیالوگ نه مونولوگ هستند ( گوش دادن فعال و سکوت لازمه ی گفتگوی خوب و دو طرفه)
3- کنترل درونی را ترجیح می دهند ، معتقد به کنترل بیرونی نیستند .
4- نوعی نسبی گرایی را قائل هستند ، نسل قدیم مطلق گرا هستند
5- ویژگی دیگر آنها رک بودن و صریح بودن آنهاست
6- تجربه گرا هستند
7- همه چیز را از عقل ومنطق می خواهند.
این
نسل بیان می کنند که نسل قدیم : "کهنه اندیش ، تفکر سنتی ، خرافه پرست ،
درک درستی از جامعه ندارند ، کم سوادند ، با فن آوری روز آشنایی ندارند ،
به تفریح و تنوع توجهی ندارند و انتظار دارند جوانان مثل قدیسان عمل کنند و
آنان را به لاابالی گری متهم می کنند و نسل خودشان را نسلی آزاد اندیش ،
باهوش ، کنجکاو ، نوآور ، معترض ، هنجارشکن و آماده پذیرش تغییر و تکنولوژ ی
"می شناسند .
بنابراین برای ارتباط انسانی مؤثر و کم کردن فاصله نسلی بایستی اصول برقراری رابطه ی انسانی زیر را بشناسیم و به آن ها عمل نمائیم.
بنابراین برای ارتباط انسانی مؤثر و کم کردن فاصله نسلی بایستی اصول برقراری رابطه ی انسانی زیر را بشناسیم و به آن ها عمل نمائیم.
اصول برقراری رابطه انسانی با نوجوان و کودک:
1- اصل آماده سازی نوجوان برای زندگی در دنیای واقعی.
2- اصل الگو پذیری و همانند سازی.
3- اصل ایجاد امنیت روانی.
4- اصل برخورد مثبت و مثبت فکر کردن.
5- اصل برقراری ارتباط کلامی و عاطفی.
6-اصل پذیرش و احترام .
7-اصل پرهیز از افراط و تفریط.
8- اصل پرهیز از تحمیل کردن.
9- اصل پرهیز از مقایسه کردن.
10- اصل توجه به کسب هویت نوجوان.
11- اصل توجه به نیاز های همه جانبه.
12- اصل ثبات عاطفی والدین.
13- اصل حفظ عزت نفس نوجوان.
14- اصل صداقت.
15- اصل قاطع و جدی بودن.
16- اصل محبت.
17-اصل مسئولیت دادن به نوجوان.
18-اصل مشورت کردن و خود تصمیم گیری.
19-اصل همدلی و همفکری.
20-اصل پرهیز از برچسب زدن و پیش داوری.
21-اصل تعدیل انتظارات با توانایی های کودک و نوجوان.
22- اصل هماهنگی و همکاری عاملان تربیتی.
2- اصل الگو پذیری و همانند سازی.
3- اصل ایجاد امنیت روانی.
4- اصل برخورد مثبت و مثبت فکر کردن.
5- اصل برقراری ارتباط کلامی و عاطفی.
6-اصل پذیرش و احترام .
7-اصل پرهیز از افراط و تفریط.
8- اصل پرهیز از تحمیل کردن.
9- اصل پرهیز از مقایسه کردن.
10- اصل توجه به کسب هویت نوجوان.
11- اصل توجه به نیاز های همه جانبه.
12- اصل ثبات عاطفی والدین.
13- اصل حفظ عزت نفس نوجوان.
14- اصل صداقت.
15- اصل قاطع و جدی بودن.
16- اصل محبت.
17-اصل مسئولیت دادن به نوجوان.
18-اصل مشورت کردن و خود تصمیم گیری.
19-اصل همدلی و همفکری.
20-اصل پرهیز از برچسب زدن و پیش داوری.
21-اصل تعدیل انتظارات با توانایی های کودک و نوجوان.
22- اصل هماهنگی و همکاری عاملان تربیتی.
توصیه ها و راهکارهای پیشنهادی:
-
در برخورد با فرزندانمان واقع گرا باشیم . انتظارات ما از او با توجه به
ظرفیت و توانایی او، منطقی و شدنی باشد.در ابراز احساسات و عواطف حد اعتدال
را رعایت کنیم تا مانع تربیت نشود.
- تربیت مفید و موثر در گرو هماهنگی،همفکری،همکاری،همدلی،هم جهتی و هم اندیشی پدر و مادر می باشد و اختلافات بین آن دو، آرامش و بالندگی را از فرزندان سلب می نماید.
- دلسوزی و خیرخواهی ما والدین زمانی که با منطق تربیت و زندگی و نیز با عقلانیت و معنویت همراه شود موثر خواهد بود.
- به یاد داشته باشیم هر کار خیری از سوی ما برای فرزندان بایستی با خواستن آنها همراه باشد تا نتیجه بخش باشد. پس کار خیر را از آن جایی شروع کنیم که او دوست دارد و به جایی ختم کنیم که خود دوست داریم.
- ارتباط عاطفی خود را با فرزندان توسعه دهیم :هیچ گاه سعی نکنیم امتیازهای مادی را جایگزین ارتباط عاطفی نماییم. ارتباط کلامی می تواند مقدمه ی ارتباط عاطفی باشد.
- نسل جوان امروز ،زبان آمرانه و تحکم و دستور و نصیحت یک سویه را بر نمی تابد.بهتر و منطقی تر است که با او با زبان گفتگو،زبان آزاد اندیشانه و آزادمنشانه سخن بگوییم، در این صورت اگر ایده ها و اندیشه های ما را هم نپذیرد حداقل در تقابل با ما هم قرار نمی گیرد و در نهایت نمی گریزد.
- سعی کنیم فرزندان ما بیشتر حق انتخاب داشته باشند و فرصتی را فراهم آوریم تا از نتایج تصمیمات خود کسب تجربه نماید.
- به یاد داشته باشیم که دلسوزی کردن فراوان برای فرزندان، یعنی پذیرفته ایم که اوناتوان است.توجه داشته باشیم که دلسوزی و مهربانی و خیرخواهی ما اعتماد به نفس و استقلال فرزندانمان را سلب نکند.
- مهربان باشیم و به فرزندانمان احترام بگذاریم،در عین حال سخت گیر باشیم و برای خودمان احترام قایل شویم.
- باور داشته باشیم که کنترل، تسلط، محافظت بیش از حد، برای فرزندانمان مضر است.
- در وادی تربیت ،همواره باید با احتیاط گام نهاد و از تصمیم های شتاب زده پرهیز کرد و الا هر بی احتیاطی ممکن است به خسارات جبران ناپذیری منجر شود.
- تربیت در عصر حاضر به واسطه ی تحولات شتابان ، پیچیده تر و دشوارترشده است،ما والدین برای اینکه بتوانیم فرزندانمان را عالمانه تر و آگاهانه تر و هوشیارتر تربیت کنیم نیازمند اطلاعات و دانش بیشتر هستیم که با مطالعه و شرکت در کلاس ها و جلسات آموزش خانواده میسر می شود.
- تربیت مفید و موثر در گرو هماهنگی،همفکری،همکاری،همدلی،هم جهتی و هم اندیشی پدر و مادر می باشد و اختلافات بین آن دو، آرامش و بالندگی را از فرزندان سلب می نماید.
- دلسوزی و خیرخواهی ما والدین زمانی که با منطق تربیت و زندگی و نیز با عقلانیت و معنویت همراه شود موثر خواهد بود.
- به یاد داشته باشیم هر کار خیری از سوی ما برای فرزندان بایستی با خواستن آنها همراه باشد تا نتیجه بخش باشد. پس کار خیر را از آن جایی شروع کنیم که او دوست دارد و به جایی ختم کنیم که خود دوست داریم.
- ارتباط عاطفی خود را با فرزندان توسعه دهیم :هیچ گاه سعی نکنیم امتیازهای مادی را جایگزین ارتباط عاطفی نماییم. ارتباط کلامی می تواند مقدمه ی ارتباط عاطفی باشد.
- نسل جوان امروز ،زبان آمرانه و تحکم و دستور و نصیحت یک سویه را بر نمی تابد.بهتر و منطقی تر است که با او با زبان گفتگو،زبان آزاد اندیشانه و آزادمنشانه سخن بگوییم، در این صورت اگر ایده ها و اندیشه های ما را هم نپذیرد حداقل در تقابل با ما هم قرار نمی گیرد و در نهایت نمی گریزد.
- سعی کنیم فرزندان ما بیشتر حق انتخاب داشته باشند و فرصتی را فراهم آوریم تا از نتایج تصمیمات خود کسب تجربه نماید.
- به یاد داشته باشیم که دلسوزی کردن فراوان برای فرزندان، یعنی پذیرفته ایم که اوناتوان است.توجه داشته باشیم که دلسوزی و مهربانی و خیرخواهی ما اعتماد به نفس و استقلال فرزندانمان را سلب نکند.
- مهربان باشیم و به فرزندانمان احترام بگذاریم،در عین حال سخت گیر باشیم و برای خودمان احترام قایل شویم.
- باور داشته باشیم که کنترل، تسلط، محافظت بیش از حد، برای فرزندانمان مضر است.
- در وادی تربیت ،همواره باید با احتیاط گام نهاد و از تصمیم های شتاب زده پرهیز کرد و الا هر بی احتیاطی ممکن است به خسارات جبران ناپذیری منجر شود.
- تربیت در عصر حاضر به واسطه ی تحولات شتابان ، پیچیده تر و دشوارترشده است،ما والدین برای اینکه بتوانیم فرزندانمان را عالمانه تر و آگاهانه تر و هوشیارتر تربیت کنیم نیازمند اطلاعات و دانش بیشتر هستیم که با مطالعه و شرکت در کلاس ها و جلسات آموزش خانواده میسر می شود.
خلاصه
می توان نتیجه گرفت که: با مطالعه تاریخی ومؤلفه های گسست نسل و سیری در
این مبحث در کشورهای دیگر از طریق مخاطب شناسی دقیق ، تشخیص مؤلفه های
واقعی در هر منطقه از جهان و کشور ایران از طریق آموزش بنیادی و کاربردی
خانواده ها ، رعایت اصل هماهنگی عاملان تربیتی و پرهیز ازافراط و تفریط در
این راه تا حدودی این فاصله و گسست را کم کرد و زندگی را به کام نسل قدیم و
جدید شیرین نمود
پیام کودکان و نوجوانان به اولیاء و مربیان خود
*شـرايط و محيط تربيتـي مرا طوري انعطاف پذير كنيد كه از زنـدگي لـذت ببـرم .
*با مثبت بودن و اميـدواري خود ،در لحظات و اوقـات سخت زندگي به من كمك كنيد تا به جنبـه هاي مثبت آن بينديشم .
*با برنيـاوردن تمامي خواسته هايم مرا جستجوگر و سخت كوش در جهت نيازهايم بسازد.
*طعم "نــدارم" را به من بچشانيد ، تا ارزش "نــه " گفتن را درك كنم .
*مـرا تشويق كنيد تا براي آنچه مي خواهم ، زحمت بكشم و سخت كـوش باشم .
*در باره اشتباهات و رفتـارهاي ناپسندي كه از من سر مي زند با رفتار سماجت آميز از من توضيـح نخواهيد .
*در رابطه با اشتباهاتم زيـاد مرا بازخواست نكنيد و با تهمت مرا مجبور به دروغ گفتن نكنيد.
*رفتار نا پسندم را گوشزد كنيد اما هرگز مرا براي آن كار مورد طعنه و تمسخر قرار ندهيد .
*مرا همان طور كه هستم بپذيريد و به من كمك كنيد تا بر نقاط ضعف خود چيره شوم .
*كـاري را كه خودم از عهده آن بر مي آيم ،برايم انجام ندهيد و هميشه مرا به انجام كـارهاي نو تشـويق كنيد.
*با رفتار خود از من بخواهيد نگران شكست نباشم و به جاي شِكوه و شكايت ، توجهم را به انجام كاري معطوف سازم .
*ارزش "متكـي بودن " به خود را به من بياموزيد و اجــازه دهيد خطـرها را براي خودم بخرم .
*با رفتار خودتان به من بياموزيد " هرقدر ناراحت و عصباني باشم ، ياتصـور كنم حق با من است " بــازهم حــق نــدارم نسبت به ديگران بـي احتـرامـي كنم .
*كـاري كنيد ، كه اگر رفتـارم هر اندازه هم كه بد باشد ، احسـاس كنم همواره مرا دوسـت داريد .
*هميشـه روي عادات بـد من انگشت نگذاريد ، چـون اين عمل مرا به تكرار آن تشويق مي كند .
*انسـاني ملايم و با ارزش هاي مشخص باشيـد .
*همـواره نظم و مقررات را در مورد مـن اعمال كنيد .
*طوري رفتـار كنيـد كه من نتــوانم با رفتار خودم شما را به خشــم بياورم و يا وادارتان كنم كه مــرا كتك بزنيد .
*با رفتار خود نشـان دهيد وقتي خودم براي خودم ارزش و احترامي قـائل نباشم نمي توانم از ســايرين انتظار احترام داشته باشم .
*پيوستـه به عهـد و پيمـان خود وفـادار باشيد و هـرگـز مرا نوميد نكنيد . با صحبت و مشورت به من توضيح دهيد كه چـرا برنامه اي كه تنظيم كرده بوديد بـايـد تغيير پيدا كند .
*طوري رفتار كنيد كه من قلباً قبـول كنم كه شما فقط با زبان ، معتقد به ارزش ها نيستيد ، بلكه جـزئي از آن به شمار مي رويد.
*كـاري كنيد كه احسـاس كنم در باره ارزش هاي معنـوي فقط موعظه نمي كنيد ، بلكه با آنها زنـدگـي مي كنيد .
*با مثبت بودن و اميـدواري خود ،در لحظات و اوقـات سخت زندگي به من كمك كنيد تا به جنبـه هاي مثبت آن بينديشم .
*با برنيـاوردن تمامي خواسته هايم مرا جستجوگر و سخت كوش در جهت نيازهايم بسازد.
*طعم "نــدارم" را به من بچشانيد ، تا ارزش "نــه " گفتن را درك كنم .
*مـرا تشويق كنيد تا براي آنچه مي خواهم ، زحمت بكشم و سخت كـوش باشم .
*در باره اشتباهات و رفتـارهاي ناپسندي كه از من سر مي زند با رفتار سماجت آميز از من توضيـح نخواهيد .
*در رابطه با اشتباهاتم زيـاد مرا بازخواست نكنيد و با تهمت مرا مجبور به دروغ گفتن نكنيد.
*رفتار نا پسندم را گوشزد كنيد اما هرگز مرا براي آن كار مورد طعنه و تمسخر قرار ندهيد .
*مرا همان طور كه هستم بپذيريد و به من كمك كنيد تا بر نقاط ضعف خود چيره شوم .
*كـاري را كه خودم از عهده آن بر مي آيم ،برايم انجام ندهيد و هميشه مرا به انجام كـارهاي نو تشـويق كنيد.
*با رفتار خود از من بخواهيد نگران شكست نباشم و به جاي شِكوه و شكايت ، توجهم را به انجام كاري معطوف سازم .
*ارزش "متكـي بودن " به خود را به من بياموزيد و اجــازه دهيد خطـرها را براي خودم بخرم .
*با رفتار خودتان به من بياموزيد " هرقدر ناراحت و عصباني باشم ، ياتصـور كنم حق با من است " بــازهم حــق نــدارم نسبت به ديگران بـي احتـرامـي كنم .
*كـاري كنيد ، كه اگر رفتـارم هر اندازه هم كه بد باشد ، احسـاس كنم همواره مرا دوسـت داريد .
*هميشـه روي عادات بـد من انگشت نگذاريد ، چـون اين عمل مرا به تكرار آن تشويق مي كند .
*انسـاني ملايم و با ارزش هاي مشخص باشيـد .
*همـواره نظم و مقررات را در مورد مـن اعمال كنيد .
*طوري رفتـار كنيـد كه من نتــوانم با رفتار خودم شما را به خشــم بياورم و يا وادارتان كنم كه مــرا كتك بزنيد .
*با رفتار خود نشـان دهيد وقتي خودم براي خودم ارزش و احترامي قـائل نباشم نمي توانم از ســايرين انتظار احترام داشته باشم .
*پيوستـه به عهـد و پيمـان خود وفـادار باشيد و هـرگـز مرا نوميد نكنيد . با صحبت و مشورت به من توضيح دهيد كه چـرا برنامه اي كه تنظيم كرده بوديد بـايـد تغيير پيدا كند .
*طوري رفتار كنيد كه من قلباً قبـول كنم كه شما فقط با زبان ، معتقد به ارزش ها نيستيد ، بلكه جـزئي از آن به شمار مي رويد.
*كـاري كنيد كه احسـاس كنم در باره ارزش هاي معنـوي فقط موعظه نمي كنيد ، بلكه با آنها زنـدگـي مي كنيد .
امام
علی ( ع ) :" فرزندانتان را مجبور نکنید که آداب زمان شما را رعایت کنند
چرا که آنها در زمانی خلق شدند غیر از زمانی که شما در آن خلق شده اید "
بنابراین دو کـار غلط است:
1- بی اعتنایی به روانشناسی فرد فرد فرزندان
2- تبعیت از ناآگاهی و نادانی آنها
2- تبعیت از ناآگاهی و نادانی آنها
" آسایش در سه چیز است: زن سازگار،فرزند نیک و یار موافق" امام علی (علیه السلام)
" زیبایی و صفای خانواده، پاد زهر اخلاق فاسد و صفات ناپسند است. " ژان ژاک روسو
" بهترین میراثی که پدران برای فرزندان خود می گذارند ، تربیت خوب است." سیسرون
" زیبایی و صفای خانواده، پاد زهر اخلاق فاسد و صفات ناپسند است. " ژان ژاک روسو
" بهترین میراثی که پدران برای فرزندان خود می گذارند ، تربیت خوب است." سیسرون
خانواده از دیدگاه ژان ژاک روسو
هیچ پرده نقاشی زیباتر از منظره یک خانواده نیست. اگر یک خطا به غلط در این پرده رسم شود تمام آن را خراب می کند.}آیا این مرد ثروتمند، این پدر خانواده که این قدر مشغله دارد و به قول خودش ناچار است از پرورش فرزند صرف نظر کند چه خواهد کرد؟ به دیگری پول خواهد داد تا وظیفه او را انجام دهد. ای آدم پول پرست! آیا تصور می کنی بتوانی با پول برای فرزندت پدری فراهم آوری؟ اشتباه می کنی .... }
هیچ پرده نقاشی زیباتر از منظره یک خانواده نیست. اگر یک خطا به غلط در این پرده رسم شود تمام آن را خراب می کند.}آیا این مرد ثروتمند، این پدر خانواده که این قدر مشغله دارد و به قول خودش ناچار است از پرورش فرزند صرف نظر کند چه خواهد کرد؟ به دیگری پول خواهد داد تا وظیفه او را انجام دهد. ای آدم پول پرست! آیا تصور می کنی بتوانی با پول برای فرزندت پدری فراهم آوری؟ اشتباه می کنی .... }
فهرست منابع وماخذ
1- استادان طرح جامع آموزش خانواده، خانواده و فرزندان.انتشارات انجمن اولیاء و مربیان
2- برک ،لورا؛ روانشناسی رشد. ترجمه یحیی سید محمدی. نشر ارسباران.
3- بابلی،عزیزاله، نکته ها و گفته ها
4- به پژوه ،احمد،اصول برقراری رابطه انسانی با کودک و نوجوان. نشر رویش
5- زارعیان، حسن،نشریات اشاره، ویژه آموزش خانواده ،موسسه اشاره تربیتی
6-دانا،مجید،ترجمه کتاب، راهنمای فرزند پروری موفق. انتشارات رشد
2- برک ،لورا؛ روانشناسی رشد. ترجمه یحیی سید محمدی. نشر ارسباران.
3- بابلی،عزیزاله، نکته ها و گفته ها
4- به پژوه ،احمد،اصول برقراری رابطه انسانی با کودک و نوجوان. نشر رویش
5- زارعیان، حسن،نشریات اشاره، ویژه آموزش خانواده ،موسسه اشاره تربیتی
6-دانا،مجید،ترجمه کتاب، راهنمای فرزند پروری موفق. انتشارات رشد
7- عابر، مهرنوش،ترجمه کتاب، ده اصل ثابت فرزند پروری.انتشارات رشد
8-علیخانی ،علی اکبر؛ گسست نسل ها . انتشارات جهاد دانشگاهی .
هر گونه نقل مطالب و اخبار فقط با ذکر دقیق منبع مجاز است .
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر