۱۳۹۲ دی ۷, شنبه

گفتگو و لوازم آن ...

محمد قلی پور
دبیر آموزش و پرورش برد اسکن
گفت و گو و لوازم آن 

با پیشرفت های بشر در زمینه های مختلف، دیدگاه انسان ها در زمینه های اجتماعی نیز دچار تغییر و تحول شد. از جمله اینکه امروزه ملاک برتری افراد و اجتماعات بر یکدیگر بیشتر بودن جمعیت و زور بازو نیست و در مورد حل اختلافات و مخاصمات انسان ها ترجیح می دهند با «گفتگو» مشکلات به وجود آمده را حل نمایند. بر این اساس لوازم مقابله نیز تغییر می کند ،  اگر در گذشته داشتن سلاح ها و امکانات بیشتر در کنار نقشه های زیرکانه ضامن پیروزی بود در زمان ما که گفتگو جای جنگ و خصومت را گرفته لوازم آن نیز تغییر یافته است.
اولین لازمه ی برتری در میدان گفتگو داشتن علم و دانش کافی است. افراد باید در زمینه ای که می خواهند با یکدیگر بحث و مجادله نمایند و از حقوق خود یا اجتماعات خویش دفاع کنند ؛  اطلاعات کافی و دقیق داشته باشند تا ضمن دفاع از ایده ی خود با اطلاعات کافی طرف مقابل را به چالش کشیده و قدرت علمی خود را به رخ حریف بکشند.
دومین مسئله ای که باید به آن توجه شود طرفین باید ظرفیت پذیرش انتقاد را از طرف مقابل داشته باشند. آنان که روش گفتگو را پذیرفته اند یعنی قصد دارند بدون تنش و خصومت در فضایی آرام به حل مشکل بپردازند پس معنایی ندارد که با شنیدن نقاط ضعف خود آرامش خود را از دست داده و فضا را متشنج کنند.
سومین موضوع اینکه طرفین حقوق یکدیگر را به رسمیت بشناسند و پا از دایره رعایت اخلاق بیرون نگذارند. آنچه بیان می کنند روشن، واضح و مستدل و همچنین قابل اثبات باشد. انگشت گذاشتن بر عواطف افراد جامعه، اعتقادات و مقدسات و خرج کردن از آن ها راه به جایی نمی برد و گرچه ممکن است در کوتاه مدت موجب اقناع عوام گردد ولی در طولانی مدت موجب سست شدن بنیان های اعتقادی اجتماع خواهد شد.
چهارمین موردی که در هنگام گفتگو باید مورد توجه قرار داد این است که قدرت پذیرش استدلال قوی تر را در خود تقویت کنیم و هنگامی که دلایل منطقی و عاقلانه ای از سوی طرف مقابل ارائه می گردد به دور از لجبازی های کودکانه به ضعف خود اذعان نماییم و به خاطر داشته باشیم که توانایی پذیرش ضعف و حتی شکست نیز نوعی شجاعت به شمار می رود.
آنچه گفته شد فقط اشاره ای بود جهت توجه دادن به این موضوع و بدون شک هنگام خواندن مطلب خوانندگان فهیم نیز مواردی را بیان خواهند کرد تا بحث تکمیل و پربارتر گردد.
هدف نگارنده از طرح موضوع آن است که تک تک افراد جامعه به وظیفه ای که بر دوش دارند توجه داشته باشند. خانواده ها باید فضای نقد و نقادی و گوش دادن به نظرات دیگران را در میان فرزندان خود تقویت کنند و قبل از همه خود به سخنان منطقی آنان گوش فرا داده و پاسخگوی سوالاتشان باشند. متولیان امور فرهنگی، مدارس، دانشگاه ها و حوزه های علمیه نسبت به تقویت این رویکرد بکوشند.
ما وظیفه داریم در هنگام آموزش تاریخ اسلام و ایران همان طور که جنگ های پیامبر(ص) را تشریح می کنیم به نامه نگاری های ایشان و دعوت دیگران به گفتگو نیز اشاره داشته باشیم. اسلام عزیز که «جهاد» را واجب شمرده در کنار آن بر فریضه ی «امر به معروف و نهی از منکر» نیز تأکید کرد و افراد جامعه را موظف نمود نسبت به عملکرد یکدیگر نظارت همگانی داشته باشند و در این میان دقت در اقدامات حاکمان و پرسش از آنان و وجوب پاسخگویی صاحبان قدرت بیشتر از همه مورد اصرار و پافشاری قرار گرفته است. در تاریخ کشورمان نیز کم نیستند دانشمندان بزرگی که با روش های علمی و منطقی نسبت به گسترش عقاید خود اقدام می کردند و نقش آنان در گسترش فرهنگ و تمدن این دیار، اگر نگوییم از کشورگشایان ارزنده تر بوده دست کمی نیز از تلاش آنان نداشته است.
این روزها متاسفانه مشاهده می شود افراد و مکان هایی که باید الگو و مقتدای مردم در تقویت فضای «مجادله ی نیکو» باشند سخنانی را که شاید قسمت زیادی از آن به حق و منطقی نیز باشد چنان به ناسزا و دروغ و ... می آلایاند که همان سخن حق نیز باطل جلوه می کند و اکثریت افراد را از آن افراد و محیط ها رویگردان می کند.
بی تردید تقویت فضای گفتگو و بالا رفتن تحمل افراد جامعه می تواند ضمن ایجاد فضایی صمیمی و با نشاط بسیاری از مشکلات موجود را بر طرف کند. مهربانی، گذشت، پاک نمودن دل ها از کینه و نفرت دوستان و همنوعان، کم هزینه ترین و راحت ترین راه برای حل مخاصمات و سوءتفاهمات است.

سخن معلم محلی برای بیان دیدگاه های مختلف در حوزه آموزش و پرورش است و انتشار آن ها در این تارنما الزاما به معنای تایید آن ها نیست .
هر گونه نقل مطالب و اخبار فقط با ذکر دقیق منبع مجاز است.

هیچ نظری موجود نیست:

ارسال یک نظر