مهدی بهلولی *
نگاهی به آموزش و پرورش کیفی
آموزش و پرورش کیفی و یا کیفیت در آموزش، مسالهای است که در سطح جهان، در گسترههای آموزشی و رسانههای همگانی و تخصصی به آن پرداخته میشود. در همایشهای آموزشی درون و بیرون کشور و در میان جمعهای آموزگاران هم، یکی از دغدغهها و موضوعهایی که همواره ذهنها را درگیر خود ساخته و میسازد، همین مساله کیفیت آموزشی است. از زبان آموزگاران هم، بعضا شنیده و میشنویم که آموزش و پرورش در ایران، باید ازکیفیت بیشتری برخوردار شود.
در دولت یازدهم نیز و از همان روزهای نخست آغاز بهکار، آموزش کیفی، یکی از نکتهها و مفهومهایی است که همواره در میان سخنان فرادستان آموزشی کشور، بازگو شده است. اما یکی از دشواریهای پیش رو مفهوم کیفیت آموزشی، درونمایه و تعریف آن است؛ همان چیزی که کارگزاران آموزشی، کمتر به آن میپردازند. به زبان دیگر، هماکنون سالهاست که بسیار از آموزش و پرورش کیفی و رفتن به سوی آن،سخنها میرود اما کمتر دیده شده که شاخصهای تعریفکننده آن، به روشنی و دقیق، بازگو و بررسی گردد.
آنچه از میان سخنان و دل نگرانیها میتوان دریافت، بیشتر، پایین بودن نمرههای آزمونی دانشآموزان ودرصد قبولی آنهاست و از اینرو، در نشستهای آموزشی و از آن میان شوراهای ماهانه و یا دوماهانه مدرسهها و در میان گزارشهای مدیران مدرسهها و منطقهها، بیش و پیش از هر چیز، به همین آمار و درصدها اشاره میشود و با همین پیمانه، کار آموزشی مدرسه و مدیر و آموزگار، سنجیده میشود. ناگفته پیداست که- دستکم در شرایط کنونی- نمیتوان سراسر بر همین شاخص آزمون و نمرههای دانشآموزان، چشم پوشید و به کلی آن را کنار نهاد، اما دغدغه اینکه این سنج، به تنهاسنج ارزشیابی کار کیفی - آموزشی آموزگار و مدرسه تبدیل گردد- کم و بیش وجود دارد. اما در میان شاخصهای تعریفکننده کیفیت آموزشی، میتوان به مواردی برخورد که در آموزش و پرورش ایران، باید بیشتر به آن پرداخته شود. اینکه در جهان نوین، دانشآموز باید افزون بر آشنایی با گردایهای از علمها، با شیوه و نگرش علمی هم آشنا شود، آنگونه که بتواند در پیرامون و زیست جهان خویش، از آن بهره گیرد و با همین نگاه و نگرش، به ارزیابی پدیدههای فرهنگی، تاریخی، اجتماعی و سیاسی بنشیند.
«دانش»آموز، باید به ارزش «دانش» پی برد و دریابد که نگرش علمی، انسان را تا چه اندازه از دست وهمها و پندارهای پوچ و بیبنیاد رها ساخته است و از همین رو در زندگی کنونی و آینده خود، به دانش و علمی اندیشی ارج نهد و بهراستی آن را پاس دارد. اما در تعریف آموزش و پرورش کیفی، افزون بر این و همانگونه که در تعریف EI(آموزش جهانی، فدراسیونی با بیش از 180 نهاد مدنی آموزگاران جهان) در سال 2004 آمده است میتوان به شاخصهای دیگری هم اشاره نمود.
در ادامه این یادداشت کوتاه،با همدیگر برخی دیگر از ویژگیهای آموزش و پرورش کیفی از نگاه EI را میخوانیم، با این امید که بحث کیفیت در آموزش و پرورش، از این پس، دقیق و جزییتر و با روشنی بیشتر، در میان سخنان فرادستان آموزشی بیان و شنیده شود: «جوانان و کودکان، باید مهارتها و دانش بایستهای را فراگیرند که آنها را توانا میسازد در زندگی اقتصادی، چون عضوی اثرگذار رفتار نمایند. آنها میبایست بهعنوان شهروندان، یاد بگیرند که سنجشگر و پاسخگو باشند. در زندگی امروزه، همچنین نیاز است تا جوانان و کودکان، در ترازی جهانی، آماده برای مشارکت شوند و کنشها را در همین تراز دریابند....
آموزش و پرورش کیفی، آموزش و پرورشی است که برای دانشآموزان ابزاری فراهم میآورد تا به چالشهای رویاروی نوع بشر بپردازند و پاسخ آنها را دریابند. در جهان دگرگون شونده، این سخن بدین معناست که آنچه دیروز، آموزش و پرورش کیفی دانسته میشد چه بسا استاندارد آنچه فردا به عنوان کیفیت بهشمار خواهد رفت را برآورده نسازد. اگر به دگرگونیهای تندی که هماکنون با فناوریهای نوین رخ میدهد درنگرییم درستی این گفته را بهتر درمییابیم. پس کیفیت، مفهومی است که پیوسته نیازمند بحث، تعریف و بازتعریف است... . آموزگاران باید نهتنها از رهگذر درونمایه واقعی درسهایشان، بلکه همچنین با بهکارگیری ارزشها در شیوههای آموزشیشان،آنها را بیاموزانند. این همان چیزی است که دموکراسی، کنش و واکنش، کیفیت، ادب و همکاری را به عنوان بخشهایی از کار در مدرسهها و نهادها، یکپارچه میسازد. در این گسترهها، آموزگاران باید سرمشق باشند. این تنها هنگامی شدنی است که موقعیت حرفهای آموزگاران به رسمیت شناخته شود و آموزگاران از پشتیبانیهای فراخور برای انجام وظیفههایشان برخوردار گردند».
* آموزگار
سخن معلم محلی برای بیان دیدگاه های مختلف در حوزه آموزش و پرورش است و انتشار آن ها در این تارنما الزاما به معنای تایید آن ها نیست .
هر گونه نقل مطالب و اخبار فقط با ذکر دقیق منبع مجاز است .
هر گونه نقل مطالب و اخبار فقط با ذکر دقیق منبع مجاز است .
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر