مهدی بهلولی *
مدارس ما نیازمند فرهنگ گفتوگو هستند
آنچه بیش از هر چیز درباره سخنان حسن روحانی، رئیسجمهور محترم در روز آغاز بازگشایی مدرسهها بهچشم میآید رویکرد نوینی است که ایشان به آموزش و پرورش دارد؛ رویکردی که بهویژه در میان برخی فرادستان سیاسی تاکنون کمتر دیده شده است. البته اگر سخنان ایشان را در کنار سخنان پیش از انتخابات وی درباره آموزش و پرورش بگذاریم میتوان با اطمینان بیشتری از «دیدگاههای نوین آموزشی رئیسجمهور» سخن گفت چراکه، روحانی در پیش از انتخابات هم در همین سپهر و گفتمان آموزشی، به آموزش و پرورش و شماری از مسالههای پیرامون آن پرداخته بود. در سخنان روحانی، نشانههای بسیاری وجود دارد که نشان میدهند آموزش و پرورش شایسته نزد ایشان، آموزشی است که شخص را شهروند آشنا به حقوق و وظایف مدنی خود و اخلاقمدار بار میآورد. تاکیدی که ایشان بر گفتوگو، مطالعه کتاب و برگزاری نشستهای گروهی گزارش کتاب، انتقاد و گسترش توانایی نوشتن در میان دانشآموزان دارد، گواه درستی این ارزیابی است. با این همه سخنان و پیشنهادهای ایشان، نیازمند این است که از زاویههای گوناگون آموزشی بررسی شوند.
برای نمونه، پیشنهاد «زنگ گفتوگو» که پیشنهادی کلی و درخور درنگ است اما جزئیات آن روشن نیست. در آموزش، هم از آموزهها و درونمایههای درسی سخن میرود و هم از فرآیندهای آموزشی. از زنگ گفتوگو آنچه بیشتر به ذهن میرسد تاکید بر روند و فرآیند گفتوگوست تا درون مایه گفتوگو. به دیگر سخن، در این زنگ، دانشآموز بیشتر با فرآیند گفتوگو آشنا میشود تا اینکه بخواهد با گفتوگو، آموزهای آموزشی را فراگیرد. روشن است که گفتوگو در اینجا، گونهای سخن گفتن هدفمند و با قانون و روش ویژه است که با دیگر گونههای سخن گفتن فرق دارد. شاید هم بتوان گفت «آموزه» ویژه زنگ گفتوگو، آشنایی با «فرآیند گفتوگو» است که اگر آشنایی با این فرآیند از سر تجربه خود دانشآموز رخ دهد و به دست آید، ماندگار و ژرفتر است.
از اینرو چه بسا بتوان گفت خطری که متوجه «زنگ گفتوگو»ست، تبدیل شدن آن به یک کتاب درسی است: «کتاب درسی گفتوگو» و سرنوشتی که به ناگزیر، انتظار آن را میکشد. سرنوشتی که پیش از این برخی کارشناسان آموزشی، درباره درس «تفکر و پژوهش» سال ششم دبستان به آن اشاره کردند- آنچه در سال گذشته از آموزش این درس شنیده شد، تبدیل شدن این درس به کتابی با پرسشهایی با جاهای خالی است که دانشآموز باید با پاسخهای آموزگار آنها را پر کند! وباز هم درباره همین درس «تفکر و پژوهش» شنیده شد که برخی آموزگاران به چشمزنگ جبرانی برای درسهای دیگری همچون فارسی و ریاضی و علوم به آن مینگرند!
پس درباره زنگ گفتوگو، یک پیشنهاد میتواند این باشد که کتابی برای این زنگ نوشته نشود و بگذاریم تا خود دانشآموزان به گفتوگو بپردازند و به شیوههای آن پی ببرند و آن را بیاموزند. گرچه، میتوان از آنها خواست که گفتوگوی هدفمند و راه و روش آن را نیز بررسی کنند. موضوع زنگ گفتوگو هم میتواند درباره مدرسه و آنچه در آن میگذرد باشد و یا درباره جامعهای که دانشآموزان در آن زندگی میکنند و دشواریهای اجتماعی و فرهنگی که با آن دست بهگریبانند. زنگ گفتوگو افزون بر اینکه شیوه درست گفت و شنود هدفمند را به دانشآموزان میآموزاند، میتواند از شکاف میان مدرسه و زندگی آنها نیز بکاهد. بگذارید در اینباره به نکتهای اشاره کنم.
در دنیای همبسته کنونی و بهدلیل فضای مجازی، میتوان سخن و دیدگاههای دانشآموزان درباره مدرسه و مدیر و آموزگار را رساتر و روشنتر شنید. شوربختانه گاهی آن چنان فاصلهای میان برداشت و شناخت دانشآموزان و آموزگاران از همدیگر دیده و شنیده میشود که باورکردنی نیست. زنگ گفتوگو چه بسا بتواند برخی از این فاصلهها را نیز کمتر کند. باری، این زنگ را میتوان به آسانی در میان برنامههای آموزشی کنونی مدرسهها نشاند؛ با کاهش ساعت شماری از درسهای کنونی اما، «گفتوگو در مدرسه» نباید به زمان این درس محدود بماند؛ مدارس ما به «فرهنگ گفتوگو» نیازمندند.
* آموزگار و کارشناس آموزش و پرورش
سخن معلم محلی برای بیان دیدگاه های مختلف در حوزه آموزش و پرورش است و انتشار آن ها در این تارنما الزاما به معنای تایید آن ها نیست .
هر گونه نقل مطالب و اخبار فقط با ذکر دقیق منبع مجاز است .
هر گونه نقل مطالب و اخبار فقط با ذکر دقیق منبع مجاز است .
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر