آموزش،قربانی عبور از بحران

امید دشتی

دبیر - شهر کرد

آموزش ، قربانی عبور از بحران

تا امروز سخنان زیادی در باره تاثیر تحریمها بر اوضاع اقتصادی ایران شنیده شده است اما اثر و فشار تحریم های اقتصادی بر بخش آموزش ایران به ویژه آموزش و پرورش نادیده گرفته شده است.
طبق اصل 30 قانون اساسی جمهوری اسلامی دولت موظف است وسایل آموزش و پرورش رایگان را برای همه ملت تا پایان دوره متوسطه فراهم سازد و وسایل تحصیلات عالی را تا سر حد خودکفایی کشور به طور رایگان گسترش دهد.(1 )
هرچند در ایران تاسیس مدارس غیر انتفاعی و غیر دولتی و یا هیات امنایی قصد داشته بار سنگین آموزش در ایران را که بر دوش دولت است سبک تر کند اما بازهم آموزش و پرورش دولتی بیشترین سهم را در آموزش کودکان و جوانان ایرانی برعهده دارد و این نهاد پرجمعیت برای تامین نیازهای جاری خود نیازمند تکیه بر بودجه ی جاری سالانه است . تاکید قانون اساسی بر رایگان بودن آموزش و پرورش دست این نهاد پر جمعیت را برای جبران هزینه هایش بسته است .تقریبا کمی بیشتر از 5 درصد از تولید ناخالص ملی در ایران صرف آموزش می شود.

آموزش و پرورش یک سازمان طویل و دراز
آخرین آمار ارایه شده توسط آموزش و پرورش تعداد دانش آموزان را حدود 10 میلیون و 168 هزار و 718 نفر برآورد کرده است این آمار به استثنای داوطلبان بزرگسال و نوآموزان پیش‌دبستانی است .(2) دانش آموزان ایرانی در مجموع 104 هزار و 114 مدرسه و مجتمع آموزشی در سراسر کشور مشغول به تحصیل هستند .(3) همچنین کمی بیشتر از یک میلیون نفر کارمند و معلم کار اداره ی آموزش و پرورش در ایران را برعهده دارند. وزارت آموزش و پرورش بیشترین نیروی انسانی در بین کارکنان دولت را به خود اختصاص داده است.

تحریم اقتصادی،تنگنای آموزشی
وزﯾﺮ آﻣﻮزش و ﭘﺮورش سابق حمید رضا حاجی بابایی ﺳﺎل 91 را ﺳﺨﺖ ﺗﺮﯾﻦ ﺳﺎل از ﻧﻈﺮ ﻣﺎﻟﯽ و ﭘﺸﺘﯿﺒﺎﻧﯽ ﺑﺮای آﻣﻮزش و ﭘﺮورش خواند وی تاکید کرده بود: « هرچند ﺧﻮﺷﺒﺨﺘﺎﻧﻪ آﻣﻮزش و ﭘﺮورش ﺗﻮاﻧﺴﺖ ﺑﺎ ﺗﻼش و ﮐﻮﺷﺶ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻣﺪﯾﺮان و دﯾﮕﺮ ﻧﯿﺮوھﺎ، اﻋﺘﺒﺎرات ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﺧﻮد را ﺗﺎﻣﯿﻦ و درﯾﺎﻓﺖ ﮐﻨﺪ..« ( 4 )
اما این گذر از تنگناهای آموزشی به چه قیمتی تمام شد؟
حدود دوسال است که سرانه ی مدارس در ایران پرداخت نمی شود و یا اگر پرداخت شده است رقم بسیار ناچیزی است که نسبت به هزینه های جاری مدارس قابل محاسبه نیست. بسیاری از مدارس با کمبود امکانات اولیه آموزشی روبرو هستند.بسیاری از رشته ها ی کاربردی به ویژه در هنرستانها به دلیل نداشتن مواد اولیه و تجهیزات یا تعطیل شدند و یا با کندی و بدون امکانات آموزشی اداره می شوند. مدارس در خرید تجهیزات و مواد آموزشی، تکنولوژی و فناوری اطلاعات ، دچار مشکل فراوان هستند. رایانه های موجود در مدارس اغلب یا از کار افتاده ،معیوب و فرسوده هستند و وزارت آموزش و پرورش بودجه ی به روز رسانی و تامین آنها راندارد.

افزایش قیمتها در ایران هزینه تحصیل دانش آموزان در ایران راافزایش داده است و این امر مشکلات فراوانی برای خانواده ها ایجاد کرده است. خانواده ها در تلاشند تا فرزندانشان را در رشته هایی ثبت نام کنند که هزینه های اولیه آموزشی ازقبیل کتاب و کاغذ داشته باشد وبا هزینه های ثانویه خرید تجهیزات مواجه نشوند و به همین دلیل مجبورند استعداد و علاقه ی فرزند خود را نادیده بگیرند تا متحمل هزینه ی بیشتر نشوند.فشار اقتصادی ناشی از تورم بر خانوارها، احتمالا بعضی ها را وادار به ترک تحصیل نموده است.
مدارس برای تامین نیازهای خود مجبورند خانواده ها را تحت فشار بگذارند.این امر هرچند از لحاظ قانونی خلاف نص صریح قانون است اما مدیران مدارس تلاش می کننددر بدو ثبت نام با توجیه برنامه خارج از آموزش و کلاسهای فوق برنامه و لباس فرم و ... مبلغی را از سوی والدین برای اداره و جبران هزینه های جاری مدارس، دریافت کنند.هر چند این امر از دیر بازبه خاطر کمبود بودجه ی مدارس ایران، در آموزش و پرورش مسئله ساز بوده و این وزارت هرسال با ابلاغ بخشنامه سعی در نکوهش و غیر قانونی خواندن آن داشته است اما در دوسال اخیربه خاطر مشکلات مالی مدارس ناشی ازانقباض مالی در آموزش و پرورش و سایر وزارت خانه ها،مدیران آموزشگاهها،جسورانه تر درخواست مالی خودرا به والدین مطرح می کنند. باید افزود این مبلغ جدای از قبض های کمک به مدارس است که در طول سال تحصیلی روانه منازل دانش آموزان می شود.
از سوی دیگر تحریمها جامعه ی معلمان ایران را هم تحت فشار قرار داده است
در این دوسال قیمتها تا 300 درصدافزایش پیدا کرده است امادرآمد معلمان ایران فقط 25 درصد افزایش داشته است.بسیاری ازمطالبات معلمان پرداخت نشده است و فرهنگیان روز به روز در تامین نیازهای خود ناتوان تر می شوند.
حدود دوسال است که بخشنامه ها پرداخت اضافه کار به فرهنگیان را محدود کرده اند و حتا بدون توجه به کیفیت در آموزش تاکید می شود که کلاسها با تعداد بالاتری از دانش آموزان ساماندهی شوند.
بسیاری از مدارس ایران نیاز به نو سازی، بازسازی ویا مقاوم سازی دارند که اعمال تحریمها بودجه ی این بخش را با مشکل روبرو کرده و عمل بازسازی مدارس به کندی انجام می شود.حتا برخی از مدارس هستند که امکانات و تجهیزات گرمایشی استاندارد ندارند وبه خاطر استفاده ازتجهیزات غیر استاندارد در طی دو سال گذشته جان چندین دانش آموز گرفته شده است و یا باخسارات جبران ناپذیری روبرو شده اند.(مدرسه ی شین آباد).
تحریمها بیشتربر طبقه ی متوسط ایران که اغلب آنان از معلمان هستند تاثیر اصلی را گذاشته است و از آن طرف طیف بازار ایران را که حامی برنامه های تندروانه و ماجراجویانه هستند تقویت کرده است چون این جریان سود خودرا در ماجراجویی می بیند.

حق تحصیل را که یکی از اساسی ترین حقوق انسانی است تحت تاثیر قرارداده و باعث محرومیت دانش آموزان از داشتن مدارس مدرن و بهتر شده است. از آن سو باعث تضعیف فرهنگیان از لحاظ اقتصادی وشان اجتماعی شده است و به یاس موجود در بین فرهنگیان و افزایش نارضایتی وبی رغبتی نسبت به شغل خود دامن زده است.
عبور از بحرانی که آقای حاجی بابایی از آن سخن گفته بود با قربانی کردن آموزش به پای اقتصاد انجام شد.

عدم پرداخت مطالبات فرهنگیان و مدیران و معاونان آموزشگاهها و برگزار نشدن دوره های آموزشی ضمن خدمت و ارتقا فرهنگیان،عدم توجه به کیفیت دانش ودر نتیجه افت آموزشی در مدارس ایران و فقیرتر شدن طبقه ی فرهنگیان ایران،تضعیف مدارس وآموزش و دامن زدن به یاس و بی رغبتی موجود در بین معلمان، نتیجه ﺗﻼش و ﮐﻮﺷﺶ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻣﺪﯾﺮان و دﯾﮕﺮ ﻧﯿﺮوھﺎی اطراف وزیر سابق آموزش و پرورش بود که تا امروز،دردولت آقای دکتر روحانی هم ادامه دارد.
-------------------------------------------------------------------------------
1-قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران انتشارات مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامیhttp://rc.majlis.ir/fa/content/iran_constitution
2-یوسف نوری رییس مرکز آمار و فناوری اطلاعات و ارتباطات آموزش و پرورش - ایسناچهارشنبه 6 آذر 92
3-خبرگزاری پانا 18 خرداد 1392
4-خبرگزاری ایسناپنجشنبه22 فروردین 1392

سخن معلم محلی برای بیان دیدگاه های مختلف در حوزه آموزش و پرورش است و انتشار آن ها در این تارنما الزاما به معنای تایید آن ها نیست .
هر گونه نقل مطالب و اخبار فقط با ذکر دقیق منبع مجاز است