ﻫﻨﺮ ﺩﺭ ﻣﺪﺍﺭﺱ

روزنامه آرمان ، پنج شنبه ، 30 آبان 1392 ، صفحه 7 

یعقوب رمضان زاده *

عضو کمیته تشکیلات و برنامه ریزی سازمان معلمان ایران 

هنر چیست؟

این پرسش را من سالها از دانش آموزان خودم پرسیده ام . در ابتدای هر سال تحصیلی در شروع درس هنر از بچه ها می پرسیدم چه چیزی را جع به هنر می دانید و اصولا هنر چیست. البته جوابهای مختلفی در پاسخ به پرسش من مطرح می شد که البته در بسیاری از موارد آن چیزی نبود که می خواستم بشنوم مثلا می شنیدم که هنر یعنی نقاشی یا خوشنویسی . البته که من به دنبال مصداقها نبودم ولی ریشه این نشناختن و ندانستن هنر چیست؟

نکته ای که می خواهم به آن اشاره کنم این است که وقتی به سختی سوال پی بردم که امسال از معلمهای دوره ابتدایی همین سوال را پرسیدم و البته که جواب معلمها نیز آنی نبود که مرا قانع کند و وضع وقتی بدتر شد که معلمهای تخصصی درس هنر دوره متوسطه کنونی یا راهنمایی این پرسش را پرسیدم و در بسیاری از موارد جواب در خور نام هنر نبود ، این که آیا ما در این مقاله قصد تعریف هنر را داریم جواب منفی است( که البته از بضاعت من خارج است ) فقط با ذکر این پیش درآمد خواستم به نوعی درس هنر را معرفی کنم که یکی ساده ترین و دم دستی ترین دروس معرفی شده است . وقتی عمق مساله را متوجه می شویم که به تعریف های فیلسوفان هنرمندان و اندیشمندان راجع به هنر مراجعه می کنیم و با تعجب می بینیم که تعریف آنها در بسیاری از موارد متناقض با یکدیگر بوده و جمع بندی درستی از هنر نداریم تعریف های گوناگونی از نیچه تولستوی کانت و... در دسترس است که مطالعه آنها خالی از لطف نیست
پس هنر یکی از پیچیده ترین و راز آلود ترین مباحث دنیای کنونی است و هر روز به گستردگی آن افزوده می شود وهمین مساله تدریس هنر را به یکی از پیچیده ترین سخت ترین و حل نشده ترین دروس تدریسی تبدیل کرده است ، البته که در صورت داشتن شرایط مناسب درس هنر می تواند یکی از دروس جالب و آموزنده سیستم آموزشی ما باشد (کما اینکه در بسیاری از سیستمهای آموزشی دنیا هست) ولی در صورت نبودن شرایط درس هنر بچه سر راهی آموزش و پرورش تبدیل می شود.

درس هنر به خاطر خاصیت خلاقانه آن این توانایی را دارد که یاری رسان دروس دیگر باشد ،  اگر دانش آموز ما قصد پیگیری علم و دانش را هم داشته باشد می تواند از خلاقیت خود در آن راه استفاده کند ،  از خط زیبای دانش آموز در تمامی دروس کاربرد خواهد داشت و...ولی عدم شناخت درست هنر دردانش آموزان می تواند ریشه در فراهم نبودن شرایط باشد ،  شرایطی که یکی از آنها عدم انتقال از سوی معلم است وعدم انتقال از سوی معلم ریشه عدم شناخت هنر از سوی مدیران و مسئولان آموزش و پرورش از این درس مهم است که آن هم ریشه در نپرداختن به مقوله هنر در سیستم آموزشی است که اگر نگوییم مستقیم حداقل این عدم شناخت به صورت غیر مستقیم دانش آموزان ما را از هدفی که برای هنردر نظر گرفته شده دور می کند .

برنامه درس هنر حداقل در دوره راهنمایی یکی از چالش های بزرگ برنامه ریزی درسی بوده است . معلم هنری که بخواهد 24 ساعت تدریس خود را فقط به تدریس درس تخصصی خود بپردازد باید ابلاغ 3 مدرسه را دریافت کند یا اینکه مجبور به تدریس دروس دیگری مانند انشا یا پرورشی در کنار درس خود باشد ( که البته ظلم به دروس دیگر و هدر رفت نیروی تخصصی است) کسی که سالها در رشته ای تحصیل کند و در نهایت به تدریس در رشته غیر تخصصی خود بپردازد.

نکته بعدی بسیاری از مدارس به علت در اختیار نداشتن معلم تخصصی هنر این درس را به معلم غیر تخصصی می دهند و یا اینکه ساعات خالی آنها را با این درس پر می کنند. نکته جالب دیگر اینکه بسیاری از مدیران تمایل به قرار دادن درس هنر در روزهای ابتدای هفته ندارند و ترجیح می دهند درس غیر مهمی مثل هنر در روزهای پایانی هفته قرار گیرد. البته مسائل به همین جا ختم نمی شود ، بسیاری از معلمان هنر در این سالها نتوانسته اند اضافه کاری در زمینه تدریس درس تخصصی خود داشته باشند زیرا مدیران ترجیح داده انداز این درس برای تنظیم کردن ساعت باقیمانده معلمان دیگر خود استفاده کنند.
بنده قصد دارم در یک سلسله مقاله مشکلات ومسائل درس هنر را به نقد بکشم که این بخش نخست این مقاله بود در مقالات آینده مشکلات را از زاویه های دیگری بررسی می کنم .

* ﺩﺑﻴﺮ ﻣﻨﻄﻘﻪ ۹ ﺗﻬﺮﺍﻥ ﻭ ﻣﺪﺭﺱ ﺩﺭﺱ ﻫﻨﺮ ﺁﻣﻮﺯﺵ ﺿﻤﻦ ﺧﺪﻣﺖ